De boom is wéér helemaal hip: hoe is de situatie in West-Friesland?

10 januari 2023 12:03

De liefde voor de boom leeft weer op: het is goed voor de biodiversiteit, het klimaat en het helpt bij het vergroenen van een gemeente. Ook het verzet tegen de bomenkap groeit en buurtinitiatieven schieten als ‘bomen’ uit de grond. Hoe is de situatie in West-Friesland? NH Nieuws maakt de bomenbalans op.

Het waterschap plant samen met wethouder Nederpelt (Medemblik) en Slagter (Stede Broec) een els

Het is nu nog een leeg weiland, omringd door de kerktoren, het pompstation en de waterzuiveringsinstallatie. Dat beeld is over twee jaar wel anders. Door het buurtinitiatief Groener Ursem worden er over twee jaar op dezelfde plek zo’n 2.000 bomen geplant. Een ‘dorpsbos’ wordt dat ook wel genoemd.

De uitgesproken steun is nog maar het begin: er is nog een lange weg te gaan. In 2017 werd het gemis van een bos in Ursem al kenbaar gemaakt. “De eerste bomen worden pas in 2024 of 2025 geplant. Je moet een lange adem hebben: we zijn er al 5 jaar mee bezig. De vrijwilligers zijn gelukkig ontzettend fanatiek en vasthoudend”, zegt Karin van der Gaast, één van de vrijwilligers bij Groener Ursem.

“Ze kunnen er hardlopen, de hond uitlaten, recreëren en buitenspelen. Er komt ook een natuurspeeltuin.” Het komt overigens niet volledig uit de lucht vallen. De dorpsbossen in Avenhorn en Berkhout laten zien hoe groot de behoefte hieraan is. “Maar dat komt ook door de hele coronaperiode. Iedereen ging massaal naar buiten, zoals wandelen, fietsen en hardlopen.”

Het gaat inmiddels als een lopend vuurtje. Ook Spierdijk heeft deze wens uitgesproken. Die willen een dorpsbos om de nieuwbouwwijk Spierland te kunnen compenseren. 

De locatie vanaf de Noorddijkerweg waar het dorpsbos moet komen

Multifunctioneel

Voordat er überhaupt sprake was van een dorpsbos, ging het buurtinitiatief eerst wensen ophalen. Ook kon het plan op voldoende steun rekenen: bijna 90 procent van de omwonenden ziet het zitten. “We zijn bij iedereen langs geweest om hun meningen op te halen”, blikt Van der Gaast terug. Twee wensen liggen min of meer vast: het huttendorp en de plaatselijke ijsbaan krijgen hier een vaste stek. Verder wordt er een oude watergang in ere hersteld. Die moet de ijsbaan voorzien van water tijdens de wintermaanden. “Er had al geschaatst kunnen worden”, grapt ze.

Ook de privacy van de omgeving werd onder de loep genomen. “Omwonenden waren eerst bang dat het bos te dicht op hun tuin zou komen. Maar een sloot van zes meter, een bloemenrand en struiken zorgen voor een extra buffer. Dan begint het bos pas”, benadrukt Van der Gaast. “Er komen fruitbomen en een trimbaan. Ook krijgt het bos een educatief jasje: er komen bordjes te staan die aangeven waarom deze boom hier is geplant. We hebben er heel veel zin in. Ursem is hier echt aan toe. Het versterkt ook het dorpsgevoel.”

Eind 2020 stelde minister Schouten (toen nog van Natuur) een ambitieus doel op, genaamd de Bossenstrategie. Een strategie die ervoor moet zorgen dat er voor 2030 37 duizend hectare nieuw bos bijkomt in Nederland. Dat zou in de provincie Noord-Holland niet misstaan, die hieraan 140 hectare bijdraagt. Maar hoeveel bomen zijn er eigenlijk in West-Friesland? Kanttekening: dit zijn alleen de bomen die de gemeenten beheren. Bomen die door burgers zelf worden aangeplant, zijn hierin niet meegenomen. Daar hebben ze geen zicht op: 

Medemblik: 31.300
Hoorn: 282
Stede Broec: 13.070
Koggenland: 13.640
Drechterland: 13.380
Opmeer: 9.200
Enkhuizen: 7.880

Ook het recreatieschap beheert zo’n 48.000 bomen in West-Friesland. De provincie en gemeente Hoorn waren (nog) niet in staat om te reageren op vragen van NH Nieuws.

Waterschap geeft stokje door

Vorig jaar beheerde Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK) nog zo’n 27.000 bomen langs de wegen. Begin dit jaar heeft het waterschap de wegen aan de West-Friese gemeenten overgedragen. Hoorn nam twee jaar geleden al het stokje over, nu volgt de rest. “Een exacte aantal is niet te geven. Dit omdat er – as we speak – wel eens bomen vervallen, of omdat we een rij moeten weghalen na een zware storm en er niet snel herplant kan worden”, legt Marko Cortel uit. Deze ‘locaties’ legt het waterschap vast, zodat ze niet worden vergeten. “Het schommelt heen en weer op. Bij ons is het uitgangspunt: boom eruit, boom erin. Maar omdat het plantseizoen pas in de herfst/begin winter is, lopen we achter de feiten aan. Zo worden bomen die in de februaristormen moesten wijken, nu pas herplant.” Om die reden worden er in de winter zo’n 1.700 nieuwe bomen geplant in West-Friesland. “We willen het areaal zo compleet mogelijk overdragen aan de gemeenten.”

1.100 bomen erbij na ‘drielingstorm’ en ziektes

Ook de gemeenten geven aan dat ze nog een inhaalslag moeten maken na de ‘drielingstorm’ en gevreesde iepenziekte, een veel voorkomende ziekte in West-Friesland. Hoewel Medemblik al 100 bomen heeft teruggeplant, laat een woordvoerder weten dat er bomen tussen zaten die niet meer te herplanten waren. “We hebben een herplantplicht en dat doen we als het kan en anders compenseren we dat elders.” In Opmeer (70), Stede Broec (194), Enkhuizen (108), Koggenland (27), Hoorn (200) en Drechterland (407) hebben wél alle gekapte bomen een nieuw plekje gekregen.

Het Staatsbosbeheer werkt met hectares

In West Friesland beheert het Staatsbosbeheer ongeveer 150 hectare bos. Zoals in De Weelen, de Grote Vliet, maar ook kleine wilgenbosjes langs de IJsselmeerkust. “Die laatste zijn zeker niet onbelangrijk, want ze zijn een soort ‘Stepping Stones’ voor insecten en kleine zoogdieren”, aldus woordvoerder Imke Boersma. Begin dit jaar is er zo’n 10 hectare bos aangeplant door Staatsbosbeheer bij de Groote Vliet, een natuurgebied in Medemblik. De aanleg van dit bos komt voort uit de verplichte compensatie van de ruim 7 hectare bos die in het najaar van 2020 in Schoorl is gekapt.  

Het aantal bomen is volgens hem niet te zeggen. “Wij rekenen in hectares, niet in bomen. Alleen in het nieuw stukje bos van de Groote Vliet weten we de exacte aantallen. Als we nieuw bos planten, planten we 4.000 à 5.000 jonge kleine boompjes per hectare. Dat zijn veel verschillende boomsoorten door elkaar om het bos gevarieerd, weerbaar en toekomstbestendig te maken.”

In een ouder wordend bos zijn de exacte aantallen moeilijk te achterhalen. Boersma: “Want daar zagen we af en toe bomen om. Dit doen we om andere bomen meer ruimte te geven, er groeien spontaan nieuwe bij of we planten actief soorten die we graag erbij willen hebben. We beheren op het niveau van het ecosysteem, en niet op boomniveau.”

Meer nieuws uit West-Friesland?
💬 Blijf op de hoogte via de Facebookpagina WEEFF en natuurlijk via onze Instagram. Reageer, discussieer en deel jouw nieuws
📰 Volg de laatste berichtgeving altijd via weeff.nl
🔔 Download de app van WEEFF en krijg een melding bij belangrijk nieuws uit jouw buurt
📧 Stuur ons jouw tips op via redactie@weeff.nl of app ons via 06-23405405

Nu live

Ehwald Rietveldt & Desi Bootsman – De Maandagavond Show
19:00 – 21:00 uur

WEEFF TV