Wie vervuilt het water? Boeren pleiten onschuldig en protesteren bij waterschap

27 februari 2024 19:00
Bron: Copyright foto/photo Siebe Swart

Nu de Europese deadline voor schoon water in zicht komt, barst de strijd los over de vraag wie het Noord-Hollandse water vervuilt. Volgens het waterschap is de agrarische sector voor een groot deel verantwoordelijk, maar de boeren pleiten onschuldig. Woensdag protesteren zij bij het waterschap en eisen ze nieuw onderzoek. 

De West-Friese polder

Op het oog lijkt er niks aan de hand in de Noord-Hollandse polders en sloten. Langs de oever groeien plantjes, in de sloot zwemmen vissen en hier en daar zit een meerkoet. Toch is juist dit water volgens de Europese Unie enorm vervuild. Het is niet alleen troebel, de sloten zitten vol met stikstof en fosfor.

Een groot probleem, want alle Europese lidstaten hebben afgesproken dat in 2027 de Europese sloten en rivieren schoon moeten zijn. De waterschappen doen allerlei pogingen om de waterkwaliteit op te vijzelen, maar Nederland loopt ver achter op de rest.  

Maar hoe komt dat water zo vuil? Vorig jaar liet het waterschap aan NH weten dat minstens de helft van de vervuilende stoffen in het water terechtkomt door de boeren. Mest en pecticiden spoelen vanaf het erf de grond en de sloot in.  

‘Onzin’, zegt melkveehouder René Staal uit Berkhout. Volgens de boer is het helemaal niet zeker dat de boeren verantwoordelijk zijn voor het vervuilde water. “Wij worden aangekeken op de vervuiling, terwijl niet bewezen is dat het alleen door ons komt.”

En dus klimt Staal woensdag weer op de trekker. Samen met 100 andere boeren protesteert hij bij het waterschap in Heerhugowaard waar hij een pamflet zal overhandigen aan dijkgraaf Bosma en bestuurder Jos Beemsterboer (BBB) met de heldere boodschap: “Doe meer onderzoek voordat wij de schuld krijgen.”

Stikstof en fosfor

Hoe zit het precies? In Noord-Hollands water zit te veel stikstof en fosfor. Dat heeft grofweg twee oorzaken: enerzijds bespuiten boeren hun land met mest en gif waarna het de sloot instroomt en anderzijds zit er van nature stikstof en fosfor in de bodem. Dat laatste komt doordat de bodem op veel plekken uit veen bestaat, wat maar langzaam wordt afgebroken. Bij dat proces komt stikstof en fosfor vrij. 

Daar zit volgens Staal precies het probleem. Hij wil eerst meer onderzoek naar het aandeel van de agrarische sector, voordat de boeren nieuwe concessies moeten doen. Het ultieme doel voor de boeren is het terugdraaien van het mestbeleid: om het water te beschermen mogen boeren in plaats van 250 kilo mest, nu nog 210 kilo uitrijden.

Tekst gaat verder onder de foto.

Schellinkhout hoog water

De kans dat Staal gelijk krijgt, is klein. Het waterschap heeft het onderzoek waar Staal om vraagt, allang uitgevoerd. En daaruit blijkt dat boeren voor een groot deel verantwoordelijk zijn voor de vervuiling van het Noord-Hollandse water.

Het waterschap is al jaren bezig om de waterkwaliteit te verbeteren. Daar zit een hoop haast achter, want als Nederland straks niet voldoet aan de Europese normen dan kan de EU boetes opleggen of voorkomen dat nieuwe bedrijven die de waterkwaliteit bedreigen een vergunning krijgen. 

Bovendien blijkt deze week uit een rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving dat als Nederland werkelijk de waterdoelen wil halen, dat om een enorme omslag zou vragen. Overheden zouden juist meer initiatief moeten nemen om de leefgebieden van planten- en diersoorten uit te breiden, landbouwgrond minder intensief te gebruiken en het aantal landbouwdieren omlaag te brengen. 

Samenwerken? 

Om de doelen te halen heeft het waterschap dus juist de hulp van de boeren nodig. Zeker gezien het feit dat de helft van alle stikstof en fosfor in het water komt van de ruim 3.000 agrarische bedrijven in de regio. Om die boeren te overtuigen van hun vervuilende invloed op de natuur, richtte het Waterschap het Landbouwportaal op, een organisatie waar boeren worden gestimuleerd tot duurzaam bodemgebruik. 

Inmiddels doen er 1.200 bedrijven mee. Jan Willem Huizinga van het waterschap Noorderkwartier zei eerder dat die samenwerking niet altijd makkelijk gaat: “Door de stikstofcrisis is er veel wantrouwen ten opzichte van de overheid. Waar het om gaat is het vinden van de juiste toon.”

Voor René Staal is die toon niet gevonden. Hij staat woensdag samen met zo’n 100 boeren bij het Hoogheemraadschap. “Laat ze maar opnieuw onderzoek doen, dat duurt sowieso een jaar. Dan gaan wij ons daarna op nieuwe stappen beraden.”

Meer nieuws uit West-Friesland?
💬 Blijf op de hoogte via de Facebookpagina WEEFF en natuurlijk via onze Instagram. Reageer, discussieer en deel jouw nieuws
📰 Volg de laatste berichtgeving altijd via weeff.nl
🔔 Download de app van WEEFF en krijg een melding bij belangrijk nieuws uit jouw buurt
📧 Stuur ons jouw tips op via redactie@weeff.nl of app ons via 06-23405405